Website TemplatesJoomla TemplatesWeb Hosting
شنبه, 01 شهریور 1393
حامی بـــم خــرما شوید

By PLAVEB
با اطمینان پرداخت کنید
mellat.png
free2.jpg
نظر سنجی

Ads on: Special HTML
آمار بازدید
مسیر: خانه درختی بهشتی و پر برکت

درختی بهشتی و پر برکت

میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

درختی بهشتى و پر برکت :


((و هزى اليك بجذع النخله تساقط عليك رطبا جنيا))(1).
((و اين تنه نخل را به طرف خود تكان ده, رطب تازه اى بر تو فرو مى ريزد!)).


درخت خرما يكى از درختانى است كه از زمان هاى بسيار دور به وسيله بشر كشت مى شده و طى قرون متمادى مهم ترين منبع تغذيه انسان بوده است. در زبان فارسى به درخت خرما ((خرمابن)) و ((درخت خرما)) مى گويند و عرب آن را ((نخل)) مى نامد.
طبق برخى از روايات, اين درخت اولين بار توسط حضرت آدم(ع) از بهشت آورده شده و روى زمين كشت گرديد(2).
احداث نخلستان خرما يكى از عوامل استقرار تمدن بشرى در گذشته بوده است, عده اى از باستان شناسان و گياه شناسان پس از تحقيقات مفصل پيرامون اين موضوع, احداث نخلستان هاى خرما را به پنج هزار سال پيش نسبت داده اند و براى اثبات اين مدعا به لوحه هاى گلى پنج هزار سال پيش استناد كرده اند(3) بابلى ها در كنار رودخانه هاى دجله و فرات باغ هاى خرما احداث مى كردند و اين نوع درخت براى آنها خيلى مهم بود; زيرا انواع مختلف غذا از آن به دست مىآمد و از چوب, ساقه, الياف و هسته اين درخت استفاده مى كردند و هنگام برگزارى جشن سال در صحن معابد خود گرد مىآمدند تا از خدايان خود درخواست محصولات كشاورزى خوب و مرغوب بكنند. قبل از پايان جشن, به دنبال پيشواى مذهبى خود در صفهاى منظم از پله هاى معبد بالا مى رفتند تا هداياى خود را به خداى شهر تقديم كنند, اين هدايا براى خداى هر شهر شامل يك رإس بز و برگ هاى سبز نخل بود كه جلوى مجسمه خداى خود مى گذاشتند و معتقد بودند اگر خدايان را با برگ هاى سبز درخت خرما تجليل كنند, محصولات كشاورزى آنان زيادتر و مرغوب تر خواهد بود(4).
نام خرما و درخت آن در مجموعه اى كه منسوب به حضرت سليمان(ع) است و نيز در كتاب مقدس,(سفر تكوين, 4 - 3 و سموئيل 27 - 14) و در تلمود(كتاب قوانين و شعائر و مراسم يهودىها), ذكر شده است(5).
در تابلوها و تزيينات آشوريان و مصريان از درخت خرما استفاده مى شده است به طورى كه در نوشته هاى مقدس يهود آمده است: بعد از اين كه فرزندان اسرائيل از سرزمين مصر و از درياى سرخ گذشتند, وارد محلى شدند كه داراى دوازده چشمه آب و ده درخت خرما بود و آثار اين چشمه ها و درختان خرما هنوز وجود دارد(6).
درخت خرما در ميان عرب سرور درختان است و قبل از ظهور اسلام اقوام عرب, پرستش گاه هاى خود را با تصوير درخت خرما آرايش مى دادند و با شاخه هاى سبز آن به پيشواز قهرمانان, پادشاهان و ميهمانان بزرگ مى رفتند. هنوز هم ملل عرب در مناسبت هاى همگانى, خيابان ها و كوچه ها را با آن زينت مى دهند, زيرا معتقد هستند درخت خرما نشان يمن, بركت و خوشبختى است(7).
در سرزمين ايران, خرما را (حدود چهار هزار سال پيش از ميلاد حضرت مسيح(ع)) مى شناختند و آن را ارج مى نهادند كه مهرها, حجاريها و تصاوير بازمانده از تمدنهاى كهن ايرانى گواهى است راستين بر اين موضوع. به عنوان نمونه, بر روى مهر استوانه اى داريوش, پادشاه هخامنشى دو نخل بارور ديده مى شود.
خرما در فرهنگ اسلامى
از اين ها مهم تر درخت خرما و ميوه آن در قرآن مجيد جايگاهى والا دارد و در سوره هاى مريم, شعرا, انعام, عبس, رعد, بقره, اسرإ, مومنون, يس, ق, حاقه, كهف, نحل, طه, و الرحمان نام اين درخت ذكر شده است. و باز در قرآن مجيد آمده است: آنگاه كه حضرت مريم(س) را درد زايمان فرا رسيد, در صحرا زير تنه خشكيده درخت خرما پناه گرفت, به فرمان خدا, درخت; چتر سبز بگسترد و رطب تازه از آن فرو ريخت(8).
در پاره اى از روايات, خرما به عنوان يك ميوه بهشتى ياد شده است و شيرينى مورد علاقه پيامبر اكرم(ص) خرما بود. اگر سر سفره اى خرما بود, اول از خرما ميل مى فرمود. امام زين العابدين(ع) علاقه داشت كه اشخاص, خرما دوست داشته باشند; زيرا پيامبر(ص) خرما دوست داشت(9). يكى از اصحاب امام باقر(ع) روايت مى كند كه آن حضرت در مورد گفته خداوند متعال ((...فلينظر إيها إزكى طعاما فليإتكم برزق منه...))(10).
((...تا بنگر كدام يك از آنها غذاى پاكيزه ترى دارند...)).
فرمودند: اين آيه مربوط به اصحاب كهف است; زمانى كه آنان از خواب طولانى بيدار شدند و احتياج به غذا پيدا كردند, و يكى از گروه خود را با اين رهنمود براى تهيه غذا به شهر فرستادند و منظور از بهترين و پاكيزه ترين غذاها خرماست (11).
مرحوم علامه مجلسى(ره) بيش از هفتاد حديث از پيامبر(ص) و امامان معصوم عليهم السلام درباره خرما, انواع آن و خواص و آثار مثبت و مفيد آن آورده است(12).
پزشكان هم در اين باره مى نويسند: خرما يكى از مواد غذايى است كه از زمان هاى بسيار قديم در اغلب نقاط زمين جزء مايحتاج روزانه بوده و مصرف زيادى داشته است; زيرا غذايى كامل, طبيعى و مطبوع است.
خرما يكى از مواد غذايى است كه 360 فايده و خاصيت دارد(13). پيشوايان اسلام به خرما اهميت خاصى مى دادند. امام صادق(ع) در حديثى مى فرمايد:
((كان طعام رسول الله الشعير اذا وجده و حلواه التمر))(14). ((غذاى رسول خدا نان جوين و حلواى آن حضرت خرما بود)). و نيز مى خوانيم كه حضرت على(ع) نان را با خرما ميل مى فرمود: ((يإكل الخبز بالتمر))(15).
همچنين تإكيد شده است كه يكى از بهترين غذاها براى زنان بعد از وضع حمل خرماى تازه مى باشد. از اميرالمومنين(ع) مى خوانيم كه از پيامبر اسلام(ص) نقل مى كند: ((لتكن إول ما تإكل النفسإ الرطب فان الله عزوجل قال لمريم ((و هزى اليك بجذع النخله تساقط عليك رطبا جنيا))(16). بايد اولين چيزى كه زن پس از وضع حمل بخورد خرماى تازه باشد; زيرا خداوند به حضرت مريم فرمود: تنه درخت خرما را تكان ده تا رطب تازه بر تو فرو ريزد)).
پيامبر اكرم(ص) در مورد ارزش خرما فرمودند: وقتى خرما به بازار مىآيد به من تهنيت گوييد و وقتى فصل خرما به سر مى رسد, تسليت گوييد(17).
امام على(ع) فرمود: به زنان آبستن خرماى تازه بخورانيد زيرا هيچ چيزى به اندازه خرما براى آنان مفيد و شفابخش نخواهد بود و كام فرزندان خود را به هنگام ولادت با خرما برگيريد; زيرا رسول خدا(ص) كام امام حسن و امام حسين عليهماالسلام را با خرما برداشت(18).
همچنين اميرالمومنين(ع) فرمود: با افراد شراب خوار اين طور مخالفت كنيد كه در مقابل آنان خرما بخوريد; زيرا در خرما شفاى دردها وجود دارد(19).
قامت استوار
درخت خرما معمولا تنه اى راست و مستقيم و برگ هاى دراز و مجتمع دارد كه در قسمت فوقانى درخت چون چترى گسترده است. ارتفاع تنه در انواع خرما متفاوت است(20). و به 15 تا 35 متر مى رسد(21). يكى از عجايب ايران يك درخت خرما در بلوچستان است كه 45 متر قامت دارد. يك ضرب المثل عربى مى گويد: ((بايد پاى درخت خرما در آب; و سرش در آتش باشد)), اين ضرب المثل اهميت دو عامل محيطى; آب و حرارت را در مورد رشد اين درخت نشان مى دهد. منطقه اى كه جهت كاشت درخت خرما انتخاب مى شود, بايد شرايط زير را دارا باشد:
الف. فصل رويش (بهار, تابستان و پاييز) گرم و طولانى باشد.
ب. درجه حرارت هواى زمستان معتدل باشد.
ج. ميزان بارندگى و درصد رطوبت نسبى هوا در تابستان و اوايل پاييز كم باشد(22).
روش تكثير نخل
تكثير درخت خرما به دو روش صورت مى گيرد:
1. كشت هسته; 2 . استفاده از پاجوش.
از كشت هسته معمولا محصول خوبى به دست نمىآيد, ولى استفاده از روش پاجوش; معمولا درخت بارور به بار مىآورد(23). نخل در خاك رس بهتر رشد مى كند و داراى جنس نر و ماده مى باشد. درخت نر ميوه نمى دهد, فقط شكوفه مى دهد. شكوفه درخت خرما در محفظه اى است به شكل ماهى كه سر و ته آن باريك و ميان آن پهن و ضخيم است. وقتى اين بشكفد در وسط آن ماده اى شبيه پشمك ظاهر مى شود كه عرب به آن ((طلع)) مى گويد و داراى دانه هايى است كوچك تر از گندم كه خرماكاران آنها را برداشته و در وسط شكوفه ماده مى گذارند تا ميوه آن شيرين و شاداب شود و در غير اين صورت ميوه آن قبل از رسيدن گنديده و از بين مى رود(24).
وجوه تشابه با انسان
درخت خرما با انسان در چندين وجه, تشابه دارد كه در ساير موجودات زنده ديده نمى شود. همين وجوه اشتراك سبب شده است كه از قديم الايام اين درخت مورد توجه و احترام انسان باشد و حتى در ميان بعضى از قبايل مورد پرستش قرار گيرد. اين وجوه مشترك بدين شرح است:
1. مانند انسان نر و ماده دارد و فقط ماده آن ميوه مى دهد.
2. واحد شمارش آن نفر است.
3. در شانزده سالگى به ثمر مى نشيند.
4. حد اكثر 120 سال عمر مى كند.
5. اين درخت اگر از قسمت فوقانى(بالا) ضربه ببيند, مى خشكد همان طورى كه اگر انسان از ناحيه سر ضربه ببيند, مى ميرد.
6. در برابر طوفان ها و سختى هاى محيطى, همچون انسان مقاوم است(25).
7. تنه آن مانند انسان راست قامت است.
8. بوى شكوفه آن شبيه بوى منى انسان است.
9. شكل شكوفه آن شبيه مشيمه (پوستى داخل رحم انسان كه نوزاد در آن قرار دارد) است.
10. الياف آن مانند موى بدن انسان است.
مراحل رشد ميوه
ميوه خرما از موقع شكوفه دادن تا رسيدن; مراحلى دارد كه هر يك داراى اسامى خاصى به شرح زير است:
1. كفرى: پوست شكوفه خرماى نر است كه در فارس ((غنچه)) خرما مى گويند(26).
2. طلع: مغز شكوفه درخت خرماى نر است كه پس از شكفتن كفرى از آن خارج مى شود; چنانكه گفته شد, اين مغز به شكل پشمك بوده و دانه هايى كوچكتر از گندم دارد.
3. بلح: ميوه سبز نرسيده خرماست كه مزه اش گس است و به شرطى شيرين مى شود و پا به مراحل بعدى مى گذارد كه آن را تلقيح كرده باشند(27).
4. بسر: در اين مرحله رنگ سبز خرما به زرد تبديل شده و اغلب اوقات دانه هاى قرمز رنگى بر روى پوست ميوه ديده مى شود.
5. رطب: مرحله ديگر رشد و نمو خرما و مرحله رطب به معناى تر است در اين مرحله بافت ميوه ترد است و رنگ آن تيره تر مى شود.
6. تمر: آخرين مرحله رسيدن خرما را ((تمر)) مى گويند.
ميوه خرما در اين مرحله مقدار قابل ملاحظه اى از آب خود را از دست مى دهد و نسبت آب به قند در آن به حدى مى رسد كه تا اندازه اى از عمل تخمير جلوگيرى شود. اين مرحله شبيه حالت كشمش در انگور است. در اين مرحله رنگ پوسته نيز تغيير پيدا مى كند و تيره مى شود. اگر در مرحله ((تمر)) ميوه خرما را تحت فشار بسيار زياد پرس كنند, براى مدت زمان حدود يك سال به خوبى مى توان آن را نگه داشت(28).
انواع خرما
خرما بر اساس مكان, مرغوبيت محصول, رنگ و ديررس يا زودرس بودن نام گذارى مى شود. معروف ترين انواع خرما عبارت است از:
1. خرماى عجوه: در روايات آمده است كه خرماى عجوه, مادر همه خرماهاست و عجوه را آدم از بهشت آورد(29). در روايتى ديگر از امام رضا(ع) چنين آمده است كه خرماى حضرت مريم(س) از نوع عجوه بود(30).
2. خرماى برنى:(31) اميرالمومنين(ع) فرمود: نزد رسول خدا(ص) بوديم, قبيله عبدالقيس وارد شدند و بر آن حضرت سلام كردند و نزدش يك ظرف خرما گذاشتند. آن حضرت فرمود: صدقه است يا هديه؟ گفتند: هديه, فرمود: چه نوع خرمايى است؟ گفتند: برنى, پيامبر(ص) فرمود: در اين خرماى شما 9 خاصيت وجود دارد كه جبرئيل به من خبر داد:
((بوى دهان را پاك مى كند, معده را تميز مى كند$ غذا را هضم مى كند, بر قوت گوش و چشم مى افزايد, پشت (كمر) را قوى مى كند, شيطان را فلج مى كند و انسان را به خدا نزديك و از شيطان دور مى سازد))(32).
3. خدشكن: بهترين نوع خرماى منطقه خور و بيابانك استان اصفهان است كه داراى شهد فراوانى با عطر و طعمى لذيذ است.
4. آل مهترى(بندر عباس).
5. حلاوى(خوزستان).
6. خضراوى (اهواز - آبادان).
7. رابى (سيستان و بلوچستان).
8. زاهدى(برازجان).
9. شيخالى(كازرون).
10. شاهانى(جهرم).
11. مضافتى(جيرفت - بم و ايرانشهر)(33).
همچنين ميوه خرما را بر مبناى نرمى بافت و از نظر ظاهرى و ميزان رطوبت به خرماى خشك, نيمه خشك و خرماى نرم گروه بندى مى كنند(34).
در سرزمين ما ايران, حدود 400 نوع درخت خرما وجود دارد(35). كه طبق آمار منتشر شده, حدود 20 ميليون نفر درخت مى باشد(36). كه مساحت نخلستانهاى آنها حدود 1367 كيلومتر مربع معادل 2% از زمين هاى مزروعى را تشكيل مى دهد(37).
محصولات فرعى خرما
محصولات فرعى خرما عبارت است از : شكر, شيره, سركه, پنير خرما. همچنين از برگ درخت خرما انواع وسايل زندگى همچون: حصير, جارو, كلاه, سبد, زنبيل, طناب(از الياف آن) و ديگر وسايل زينتى ساخته مى شود. و حتى از تنه آن به عنوان ستون براى عمارت ها يا پل براى عبور از نهرها استفاده مى كنند(38).
زرگرها و نقره سازها از هسته خرما زغال چوب تهيه مى كنند و از آن براى صيقل دادن ظروف نقره اى و يا مصارف ديگر استفاده مى كنند. هسته خرما در نقاط فقيرنشين جنوب ايران, اسباب بازى براى بچه هاست(39).
منبع غذايى غنى و پر ارزش
غذاشناسان و دانشمندان بزرگى كه ساليان دراز عمر خود را در راه مطالعه خواص گوناگون ميوه ها صرف كرده اند, به اين نتيجه رسيده اند كه كم تر ميوه اى وجود دارد كه براى بدن انسان از نظر غذايى به اندازه خرما مفيد و موثر باشد. با پيشرفت دانش پزشكى و غذاشناسى اهميت دارويى خرما نيز به ثبوت رسيده است. در خرما ((كلسيم)) وجود دارد كه عامل اصلى استحكام استخوانهاست و نيز ((فسفر)) وجود دارد كه از عناصر تشكيل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگى است.
همچنين ((پتاسيم)) موجود در خرما است كه فقدان آن را در بدن علت حقيقى زخم معده مى دانند و وجود آن براى ماهيچه ها و بافت هاى بدن بسيار پر ارزش است.
اين سخن امروز در ميان غذاشناسان معروف است كه خرما از بروز سرطان جلوگيرى مى كند; زيرا آمارهايى كه در اين زمينه تهيه شده است, نشان مى دهد در مناطقى كه خرما بيشتر مى خورند, ابتلاى به سرطان كم تر است. و اعراب و صحرانشينانى كه در فقر غذايى به سر مى برند, به واسطه خوردن خرما هرگز مبتلا به سرطان نمى شوند; عامل اين موضوع را وجود ((منيزيم)) در خرما مى دانند.
قند فراوانى كه در خرما وجود دارد از سالم ترين قندهاست كه حتى در بسيارى از موارد, مبتلايان به بيمارى قند مى توانند به راحتى از آن استفاده كنند(40).
دانشمندان; در خرما سيزده ماده حياتى و پنج نوع ويتامين كشف كرده اند كه آن را به صورت يك منبع غذايى غنى و بسيار پرارزش درآورده است(41). در كتاب اصول كافى آمده است كه خرما سمومات بدن را دفع مى كند و كسى كه موقع خواب هفت دانه خرما بخورد, كرم هاى معده اش كشته مى شود(42). همچنين خوردن آن با ماست بسيار مفيد و مغذى است. خرما نرم كننده سينه و ضد كم خونى است(43).
خرما از نظر علم روز
خرما در اثر دارا بودن مواد قندى به خوبى قابل جذب مى باشد و هم به مقدار كافى مواد چربى و مواد معدنى مانند كلسيم, فسفر, گوگرد, پتاسيم, سديم, منيزيم, مس, كلر و آهن دارد.
چنانكه اشاره شد, كلسيم ماده ضرورى بدن و آهن سازنده خون و فسفر به فعاليت مغز و تشكيل مواد هورمونى و پيتاسيم به تعادل بدن كمك مى كند. همين طور داراى ويتامين هايى همچون ((آ)), ((ب)), ((ث)) و ((اى)) مى باشد كه در فعاليت غدد بدن موثر بوده و نور چشم را زياد و به فعاليت هاى سلول ها مى افزايد(44). از نظر تركيبات شيميايى داراى 9% چربى, پروتئين 6/6% مواد قندى و نشاسته 67% و خاكستر9/4% مى باشد(45).
آثار و فوايد خرما
1. تإثير بر هضم غذا: خرما به واسطه داشتن مواد كافى ضرورى و عناصر كاتاليزورى, هضم و جذب را آسان مى كند و نيز به هضم مواد غذايى ديگر كمك مى كند, زيرا سرشار از ((هيدرات دوكربن)) است(46).
2. تإثير در رفع خستگى: پيامبر اكرم(ص) در مورد تإثير خرما در رفع خستگى مى فرمايند:
((خرما خستگى را از بدن مى برد و سرما را برطرف مى سازد; انسان گرسنه را سير مى كند و درهاى بسيارى را به سوى بهبودى بر روى انسان مى گشايد))(47).
كورنونسكى در كتابى كه در خصوص خرما نوشته مى گويد:
((علاوه بر آنكه خوردن قند خرما ارزش غذايى بيشتر از ساير قندها دارد, در مواقع خستگى مفيدتر است, زيرا جذب بدن مى گردد))(48).
وى سپس خوردن خرما را به ورزشكاران توصيه نموده, چنين مى گويد:
((دانشمندان حساب كرده اند براى آن كه خرما به خوبى برسد و شيرين شود, بايد شش ماه روزانه 29 تا 30درجه كه حاصل جمع آن 6000 درجه مى شود, از خورشيد حرارت كسب كند; در صورتى كه فقط 3000 درجه صرف رسيدن گندم مى شود, از اين رو بايد بپذيريم كه خرما يكى از ذخيره كننده هاى انرژى براى رفع احتياجات انسان مخصوصا بچه ها مى باشد))(49).
3. تإثير بر رفع گرسنگى: پيامبر (ص) فرمودند: ((بيت لا تمر فيه جياع إهله))(50). ((هر خانه اى كه خرما در آن نباشد, اهل آن خانه گرسنه هستند(هرچند به صورت ظاهر خود را سير پندارند))).
شروع كردن افطار با چند دانه خرما بدن را در برابر گرسنگى قندى كه پس از هر روزه ايجاد مى شود, مسلح و مهيا مى سازد و انرژى لازم را به بدن مى رساند و مانع تجمع چربى مى شود و دفاع بدن را در برابر بيماريها و ميكروب ها بالا مى برد(51). از طرف ديگر خرما چون داراى گلوكز و موجب هضم سريع غذا است, و نيز شامل ويتامين ((ث)) و فسفر است, براى جذب مواد قندى در محيط روده لازم است; و مى توان خرما را يك ((غذاى ضد گرسنگى فورى)) ناميد(52).
پيشوايان اسلام در مواردى نيز به خوردن خرما توصيه نموده اند از جمله: مردى خدمت امام موسى كاظم(ع) از رطوبت مزاج و سستى اعضا شكايت كرد. امام(ع) به او فرمود: خرما را ناشتا بخور و همراه آن آب مخور. آن مرد به اين دستور عمل كرد و رطوبت از او برطرف شد اما در مقابل گرفتار يبوست شد. براى بار دوم خدمت امام(ع) رسيد و از يبوست خويش شكايت نمود. حضرت فرمود: خرما بخور و بعد از آن آب بنوش. مرد چنين كرد و اعتدال خويش را باز يافت(53). خرما چون كالرى زياد ايجاد مى كند, رطوبت را از بين مى برد. از طرف ديگر 5 درصد آن به طور تقريبى ((سلولز)) است و به همين علت, طبيعى ترين و بهترين ملين بوده و از يبوست جلوگيرى مى كند.
تإثير خرما بر روح و روان
از آثار خرما كه مربوط به روح و روان و صفات نفسانى انسان است, در كلام پيامبر(ص) خبر داده شده: ((إطعموا المرئه فى شهرها الذى تلد فيه التمر فان ولدها يكون حليما نقيا))(54) ((به زن باردار, در آخرين ماه حاملگى خرما بدهيد; زيرا كودك او بردبار و پاكيزه خواهد شد)).
از آنجا كه روح و جسم باهم پيوند ناگسستنى دارند و در بسيارى از موارد, نگرانى هاى روحى بر جسم اثر گذاشته و از سوى ديگر لذت هاى جسمى سبب آرامش روح مى گردد, دانشمندان, خرما را از اين راه ضد حساسيت و خشونت معرفى مى كند.

 

 

منبع : whc.ir

 

آخرین بروزرسانی (چهارشنبه, 22 تیر 1390 ساعت 05:41)

 
bamkhorma-banks.jpg
BAMKHORMA